اندیشه ها

خشونت فی النفسه چیزی غیر مطلوب است و عموماً مورد نکوهش چیز فهمان بوده است . اما اوراق تاریخ بشر شاهد این حقیقت است که خشونت در طول و عرض تاریخ به حیث یک وسیله مورد استفاده بوده و وضیعت حاکم جامعه بشری امروز  حاکی از این امر است که حتی امروز هم،  این پدیده  مورد استفاده برای برآورده شدن اهداف دارد.

آنانیکه در سدد نفی خشونت بوده اند برای نفی این پدیده منحوس بسا چیزهای دیگری را به عنوان بدیل  تجویز نموده اند که یک از این بدیل های مهم و مورد قبول تمام دول دموکرات و معتقد به اصالت مردم عبارت از حرکتهای مدنی میباشد. حرکتهای مدنی برای استحقاق حقوق و برآورده شدن اهداف دارای انواع گوناگون بوده اما مهمترین آن؛ "تظاهرات مسالمت آمیز" میباشد و ماده سی و ششم قانون اساسی نافذه سال 1382 افغانستان  بیان اینکه:" اتباع افغانستان حق دارند برای تأمین مقاصد جایز و صلح آمیز، بدون حمل سلاح، طبق قانون اجتماع و تظاهرات نمایند."،  تظاهرات و اجتماعات را حق مردم دانسته و اجازه داده است که مردم میتوانند بدون حمل سلاح برای تأمین اهداف جایز شان به طور مسالمت آمیز به سرکها ریخته و یا دست به تشکیل اجتماعات زنند.

رستم پیمان 

چیزی که در پوهنتونهای افغانستان بسیار زیاد محسوس و ملموس است، عدم آگاهی قبلی محصلین جدید الشمول مردم ما از وضع حاکم در این مراکز میباشد شاید یک تعداد دوستان و یا غیر دوستان بر مصطلح " مردم ما " ایرادی داشته باشند و آنرا خلاف واقعیت ها موجود در مراکز اکادمی بداند و سایر مردم را نیر تابع اصل فوق الذکر محسوب نمایند اما وضع اینگونه که بسا دوستان و غیردوستان تصور دارند نیست بل سایر مردم قبل از اینکه پا در محوطه این مراکز بگذارند از معلومات کافی نسبت پوهنتونها بر خوردار بوده که دلیل آنهم را میتوان با سواد بودن نسلی قبلی شان و یا هماهنگی بین آنانیکه چند روز زودتر نسبت به آنها وارد دانشگاه شده اند، برشمرد. و آنها به دلیل داشتن این برتری، چهار سال قبل نسبت به محصلین ما با پوهنتون آشنا اند در حالیکه محصلین ما چهار سال بعد یعنی در زمان فراغت، به بسا حقایق  رسیده و به اشتباه رفتن راهی را که روز اول ورود در این مراکز انتخاب نموده بودند، پی میبرند.

برای رفع این مشکل باید کاری کرد تا دیگران که بعد از ما موفق به ورود به این مراکز میگردند، تجربه یی را که نسل ما تجربه کرده اند و یا حالا دارند تجربه مینمایند، تجربه ننمایند. راهی که از دید ما مؤثر نسبت به سایر راه ها برای پیمودن الی رسیدن به این هدف مطلوب است، تأُسیس مراکز و یا انجمن های روشنفکری، دانشجویی و دانش آموزی میباشد تا آنانیکه با این وضع نا مطلوب آشنا اند برای آنانیکه قرار است با این وضع مقابله نمایند، در این مراکز  انتقال تجارب نمایند. با وجودیکه تأُسیس اینگونه مراکز به شکل سراسری که تمام مردم ما را که از تمام نقاط کشور تشریف می آورند پوشش دهند، کاریست عالی اما تأسیس آن در وضع حاکم کاریست بسا مشکل، حتی نا ممکن و زمان گیر. پس تنها راهی که برای رسیدن به این هدف باقیست، ایجاد مراکز و انجمنهای فوق الذکر در محدوده مناطق مشخص است که این گونه مراکز میتوانند نسبت به یک مرکز بزرک سرتاسری بیشترتر و مفید تر ادأی دین نمایند.

انجمن اجتماعی و فرهنگی بابکه در کنار سایر اهداف اجتماعی و فرهنگی که تعقیب مینماید، هدف فوق الذکر یک از اهداف اساسی آن بوده و در محراق کاری اش قرار دارد.

رحمن فیضی

بعد ازروی کار آمدن حکومت انتقالی تا به امروز درعرصه ورزش درافغانستان تغییرات روی کاری به وجود آمده است .

اما تغییرات بنیادی که بتواند اساسات ورزش را بصورت حرفه ای تغییر بدهد وازاستعدادها ونیروهای جوان آنطوریکه باید وشاید استقاده شود استفاده نشده است .

به صورت واضح وآشکاریکی از عوامل که تمام ادارات وارگانها ازآن اسیب دیده است که بخش ورزش نیز از گزند آن دراما ن نبوده است فساد اداری بوده است . جنگهای گذشته تعصبات قومی سیستم قدیم قبییله ای نبودن افراد متخصص و دلسوز در راس فدراسیونهای ورزشی عوامل دیگری است که اثرات مستقیم در عقب مانده گی ورزش افغانستان داشته است . در صحنه های بین المللی گاه گاهی به صورت پراگنده نیروهای مستعد خود بدون پشتوانه وبرنامه ریزی خاص برای افغانستان عرض اندام نموده است که مورد تشویق مقامات ونهادها

ارسال: نادیه

متعلم صنف هشتم لیسه عالی رخشانه

به سه چیز احترام بایدکرد:

 والدین،قانون و استاد

 سه چیزراحاصل نما:

 علم ،اخلاق و شرافت

 سه چیزرا به یادداشته باشید:

 مرگ،احسان و نصیحت

از سه چیزپرهیز کن:

شیطنت،دروغ و غیبت

سه چیزراآرزونما:

رحم دلی،عاجزی وحق شناسی

به خاطر سه چیزباید جنگ کرد:

اسلام ،ملت و حق

برای سه چیزباید جدوجهد کرد:

نماز،جهاد و رزق حلال

سه چیزراباید به احتیاط برداشت:

از سه چیز باید استفاده درست کرد:

عقل ،همت و حبه

از سه چیز باید اجتناب کرد:

افسوس،فریاو و دعای بد

از سه چیز باید ترسید:

جانکندن ،عذاب قبر و روزقیامت

تافل يک آزمون جـامع زبان انگليسي است که بـراي ورود به بيش از 4400 کالج و دانشگاه در ايالات متحده و کانادا، و ديـگر بخشهـاي جهان، مورد نيـاز مي‌باشد. همچنيـن خارجياني که داراي مشاغل حرفه‌اي مي‌باشند، بـراي ادامه فعاليتهاي حرفه‌ايشان در آمريکا و کانادا مرتباً به يک رتبه تافل نياز دارند.

تافل کتبي و کامپيوتري

از سال 1968 تا 1998، آزمون تافل فقط به صورت کتبي برگزار مي‌شد. شرکت کنندگان پاسخ‌هايشان را روي يک برگه با مداد علامت مي‌زدند. در سال 1998 ETC كه آزمون تافل را تهيه مي‌کند و Sylvan Learning Systems که برگزاري نسخه کامپيوتري تافل را بر عهده دارد، براي اولين بار اين آزمون را به صورت کامپيوتري عرضه کردند.

علاوه بر اين دو نسخه (کتبي و کامپيوتري)، قرار است يک آزمون کاملاً جديد نيز در آينده نزديک ارائه شود. اين آزمون جديد تفاوتهاي زيادي با دو نسخه موجود خواهد داشت. از آن جمله مي‌توان به اضافه شدن بخش «Speaking» اشاره كرد. از آنجايي که اين بخش تاکنون در تافل مورد سنجش قرار نگرفته است، مي‌توانيم انتظار تغييرات بزرگي را در ساختار اين آزمون داشته باشيم.

عالم بیانی

همانطوری که می دانیم،درحکومت های دموکراتیک،حاکمیت ازآن مردم است ودر واقع،این شهروندان یک مملکت اند، که تمامی منابع وامکانات مادی ومعنوی ملی را،جهت تحقق خواسته ها،آرمان ها واهداف خود به کار می برند.

اما اعمال این حاکمیت به دلایل متعددی،من جمله گسترش جمعیت، بطور مستقیم توسط خود آنان صورت نمی گیرد، بل از طریق افراد متخصص،متعهد وکارآگاه مورد اعتبار واعتماد شان، که خودرا برای خدمت گذاری مردم آماده کرده اند، اعمال می گردند.

ولی، برای گزینش اینگونه افراد، مسله انتخابات، که یک  ﭙدیده مهم وارزشمند عصر کنونی است، به ویژه درنظام های مردم سالاری، مطرح ونمایان می گردد.که خوشبختانه درکشور ما نیز دوبار انتخابات ریاست جمهوری وشوراهای ولایتی، ویکبار انتخابات ﭙﺎرلمانی برگزار گردید، که این فرصت ها زمینه های خوبی برای تعیین رییس جمهور،نمایندگان شوراهای ولایتی و ﭙﺎرلمانی برای مردم محسوب می گردد.وهم اکنون فرصت طلایی وبی نظیر دیگری، که همانا دور دوم انتخابات ﭙﺎرلمانی است، برای مردم ما فرارسیده است، که انتظار می رود اینبار، مردم با انتخاب عاقلانه وآگاهانه خود،باید بهینه ترین واعظمی ترین استفاده را از این فرصت نموده، وشایسته ترین افراد رابه عنوان نمایندگان  خودبرگزینند.

تافل يک آزمون جـامع زبان انگليسي است که بـراي ورود به بيش از 4400 کالج و دانشگاه در ايالات متحده و کانادا، و ديـگر بخشهـاي جهان، مورد نيـاز مي‌باشد. همچنيـن خارجياني که داراي مشاغل حرفه‌اي مي‌باشند، بـراي ادامه فعاليتهاي حرفه‌ايشان در آمريکا و کانادا مرتباً به يک رتبه تافل نياز دارند.

تافل کتبي و کامپيوتري

از سال 1968 تا 1998، آزمون تافل فقط به صورت کتبي برگزار مي‌شد. شرکت کنندگان پاسخ‌هايشان را روي يک برگه با مداد علامت مي‌زدند. در سال 1998 ETC كه آزمون تافل را تهيه مي‌کند و Sylvan Learning Systems که برگزاري نسخه کامپيوتري تافل را بر عهده دارد، براي اولين بار اين آزمون را به صورت کامپيوتري عرضه کردند.

همانطوری که می دانیم،درحکومت های دموکراتیک،حاکمیت ازآن مردم است ودر واقع،این شهروندان یک مملکت اند، که تمامی منابع وامکانات مادی ومعنوی ملی را،جهت تحقق خواسته ها،آرمان ها واهداف خود به کار می برند.

اما اعمال این حاکمیت به دلایل متعددی،من جمله گسترش جمعیت، بطور مستقیم توسط خود آنان صورت نمی گیرد، بل از طریق افراد متخصص،متعهد وکارآگاه مورد اعتبار واعتماد شان، که خودرا برای خدمت گذاری مردم آماده کرده اند، اعمال می گردند.

ولی، برای گزینش اینگونه افراد، مسله انتخابات، که یک  ﭙدیده مهم وارزشمند عصر کنونی است، به ویژه درنظام های مردم سالاری، مطرح ونمایان می گردد.که خوشبختانه درکشور ما نیز دوبار انتخابات ریاست جمهوری وشوراهای ولایتی، ویکبار انتخابات ﭙﺎرلمانی برگزار گردید، که این فرصت ها زمینه های خوبی برای تعیین رییس جمهور،نمایندگان شوراهای ولایتی و ﭙﺎرلمانی برای مردم محسوب می گردد.وهم اکنون فرصت طلایی وبی نظیر دیگری، که همانا دور دوم انتخابات ﭙﺎرلمانی است، برای مردم ما فرارسیده است، که انتظار می رود اینبار، مردم با انتخاب عاقلانه وآگاهانه خود،باید بهینه ترین واعظمی ترین استفاده را از این فرصت نموده، وشایسته ترین افراد رابه عنوان نمایندگان  خودبرگزینند.

ناشی ا ز فرهنگ ها وسنت ها ی قبیلوی حاکم به اجتماعات مختلف جامعه بشری به خصوص افغانستان بوده است ولی حقیقت چیزی غیر از اینها است ،  با دقت ومطالعه بیشتر ازتا ریخ بشریت ومتون دینی مان  درمی یا بیم که برابری زن و مرد وعدم تبعیض بین دوجنس کشف ودریافت کدام فیلسوف ونظریه پردازان جهان نیست بلکه ریشه درخلقت انسان داشته وجز يی ازسرشت آن به حساب می رود ، که ما نمونه بارز آنرا درآیات قرآن کریم که بزرگترین تضمین کننده حقوق انسان ها می باشد مشا هده می نماییم :انا خلقنا کم من ذکر وانثی وجعلناکم شعوبا وقبا یل لتعارفوان اکرمکم عند الله اتقاکم .

و همچنان  تاریخ زندگی بشر مشعر است که درنظام طایفوی اولیه که هزاران سال به طول انجامید زن بنا بر موقعیت خود  درنظام تولید چون چیدن میوه درکشاورزی ساده ودرضمن تربیت کودکان که این هم درنضج وتکامل بشری از اهمیت زیادی برخوردار است  نسبت به مرداز ارزش زیادی  برخورداربود ،زیرا اقتصاد جامعه راسازمان می داد کودکان هویت خودرا دروجود مادرمی یافتند ،این ارزش زن نسبت به مردهرگز به مفهوم محکومیت مرد نبود ونشان ازتبعیض وجود نداشت ،زیراسازمان طایفوی جامعه کاملا دموکراتیک بود درآن جامعه همگان آزاد وبرابر بودند .درآن نظام زنان ازاحترام خاص حتی تاسرحد رهبریت

رستم  پیمان

قرار است که مردم افغانستان یکبار دیگر برای بار چهارم در بیست و هفتم سنبله سال جاری (1389) به پای صندوق های رأی رفته و مکرراً رأی دادن و رأی گرفتن را تمرین و دموکراسی هم را تجربه نمایند.

اما آنچه که امروز دارد این مردم را آزار میدهد تعدد بیش از حد و حصر نامزد وکلای ولسی چرگه این دور انتخابات  میباشد. البته تعدد عالی جنابها فی نفسه دلیل نگرانی مردم نیست بل مردم از تقسیم آرای خویش میترسند که در صورت جور از آب درآمدن این ترس، آرای میلیون ها رای دهنده بر نام، نشان و نشان انتخاباتی هزارها نامزد وکیل ولسی جرگه که امروز بر در و دیوار شهر آویخته شده اند و چره شهر را شبیه به یک نمایشگاه عکس ساخته اند،  تقسیم خواهند گردید که حاصل این تقسیم جز راه نیافتن آرای این مردم در شورای ملی، حیف و حسرت مردم و ندامت این کاندیدا نخواهد بود که حتماً هم نیست اما امیدوارم که این چنین نباشد.

نقی گلزاری

قبل از اینکه  به تشکیل وتولد انجمن اجتماعی وفرهنگی بابکه پرداخته شود ، بهتر خواهد بود که یک نگاه اجمالی به ساختار اجتماعی بابکه بیندازیم .       

بابکه قومی است متشکل از نه طایفه وهر طایفه متشکل از صده ها  خانواده  که  غالباً در بهسود وکابل زندگی می کنند ، این طوایف به نام های جمعه علی ، کلان زایی ، خوردک زایی ، دلجمع ، سیرعلی ، بیانی ، جامی ، سه قوم و نادری یاد می گردند .

       بابکه به عنوان یک کتله اجتماعی فرازو فرود های زیادی را در حیات اجتماعی خود شاهد بوده رنج ها ، دشواری ها ومشکلات بی شماری را تجربه کرده است ، شخصیت های زیادی وفرهیختگان بسیاری را دردامن خود پروده ونقش های فروان را در تحولات اجتماعی و سیاسی ایفا نموده است .

         در روز گاری که رسم ورواج ، عنعنات وعادات کمر شکن کمر مردم را خم کرده بود ، زمانیکه مصرف گرایی ، تجمل پرستی وزرق وبرق طلبی تبدیل به ارزش شده بود واین ارزش های کاذب اقتصاد خانواده ها را چون اژدها می بلعید وفامیل هارا یک عمر دردام فقرو فلاکت می افگند ، کسانی از بابکه  قامت برافراشتند وبرای مقابه با این نا هنجاری ها کمر همت بربسته مبارزه ی پی گیری را آغاز کردند.

نعمت ابراهیمی

اي انسانهاي عزيز روي سخنم با شما است لطفاً توجه فرمايد:

نام :انسان

نام خوانواده گي:آدم

نام پدر:آدم

نام مادر:حوا

لقب:اشرف مخلوقات

ماموريت:خليفه الهي

ساكن :منظومه شمسي سياره زمين

نجات :خا كي

مبدا:سراچيك دنيا

مقصد:سراي آخرت

ساعت پرواز:نا معلوم

كان پرواز: نا معلوم

كد پرواز:انالله وانا اليه راجعون

شماره پرواز:لا اله الله.........

بار مجاز:اعمال صالح به هر اندازه وحجم

بار غير مجاز: ماديات دنيا

آثار بجاي مانده بعد از پرواز:عمل نيك مفيد واولاد صالح.

نجیب الله محمدی

تافل چیست؟

 تافل مخفف عبارت  Test of English as a Foreign Language  به معنای «آزمون انگلیسی به عنوان یک زبان خارجی» می‏باشد. هر سال در سطح جهان و از بین 180 کشور مختلف حدود یک میلیون نفر در امتحان تافل ثبت نام می‏کنند. از بین این تعداد، ممکن است بسیاری از آنها نتوانند در این امتحان موفق شوند و دلیل این امر آشنایی ناکافی آنها در خصوص مطالب کلیدی زبان انگلیسی و سیستم آزمون تافل است.

- هدف تافل چیست؟

از سال 1963 امتحان تافل به عنوان ابزاری برای آزمون اطلاعات انگلیسی از سوی اکثر دانشگاه‏ها و مراکز آموزش عالی و کمیته‏ها و انجمن‏های علمی و مراکز کاریابی برای تحصیلکردگان دانشگاهی مورد استفاده قرار گرفته است. در کشورهای انگلیسی زبان برای پذیرش دانشجویان، گذراندن دوره تافل و موفقیت در این امتحان به عنوان یک پیش‏شرط اصلی می‏باشد. هم اکنون در کشور ما هم این امتحان و مشابه آن ( MCHE ) به عنوان پیش‏شرط شرکت در امتحانات دوره دکتری ( Ph. D ) مطرح شده است و برای شرکت در امتحانات ورودی دکتری، ارایه مدرک قبولی زبان امری الزامی است.

رستم پيمان

من نیامده ام که همه را راحت کنم،من آمده ام تا راحت ها را ناراحت کنم مگر من تریاک و هروئینم که همه را راحت کنم.
اگر کسی می خواهد واقعا خدمت کند باید انسان های آرام را نا آرام کند و در میان انسان های منجمد تضاد و درگیری ایجاد کند.به خدا ایجاد کردن شک در میان بعضی از این مردم خدمتی است هزار مرتبه بالا تر از ایجاد یقین.زیرا آن یقینی که اینطور به مردم تلقین شود مانند مواد مخدر است و ارزش ندارد.آنکه بعد از شک و دلهره و اضطراب و درد به وجود می آید ارزش دارد،ایمان بعد از کفر.و آیه ی(کان الناس امة واحده)به یقین حمله می کند....
از متن عرفان برابری آزادی

زن عشق می کارد و کینه درو می کند… دیه اش نصف دیه توست و مجازات زنایش با تو برابر… می تواند تنها یک همسر داشته باشد و تو مختار به داشتن چهار همسر هستی… برای ازدواجش ــ در هر سنی ـ اجازه ولی لازم است و تو هر زمانی بخواهی به لطف قانونگذار می توانی ازدواج کنی…در محبسی به نام بکارت زندانی است و تو…او کتک می خورد و تو محاکمه نمی شوی… او می زاید و تو برای فرزندش نام انتخاب می کنی… او درد می کشد و تو نگرانی که کودک دختر نباشد… او بی خوابی می کشد و تو خواب حوریان بهشتی را می بینی… او مادر می شود و همه جا می پرسند نام پدر…. و هر روز او متولد میشود؛ عاشق می شود؛ مادر می شود؛ پیر می شود و میمیرد… و قرن هاست که او عشق می کارد و کینه درو می کند چرا که در چین و شیارهای صورت مردش به جای گذشت زمان جوانی بر باد رفته اش را می بیند و در قدم های لرزان مردش؛ گام های شتابزده جوانی برای رفتن و درد های منقطع. قلب مرد سینه ای را به یاد می آورد که تهی از دل بوده و پیری مرد رفتن و فقط رفتن را در دل او زنده می کند…و اینها همه کینه است که کاشته می شود در قلب مالامال از درد...!

رستم پیمان

پدر!

تو زنده یی

افشار و افشاریها زنده اند

اما

کسی

نه

 کسی نه

کسانی آنانرا فروخته اند

پدر!

تو زنده یی

به خدا

زنده یی

مشتاق هم زنده است

فقط و فقط

ز خونش

بر وجودش

تلویزون مدرسه ساخته است

پدر!

تو زنده یی

شفیع و قمبر زنده اند

عباس  و نصیر هم زنده اند

به خدا

همه زنده اند

 پدر!

تو زنده یی

پدر!

زنده ها مرده اند

که

زنده ها را مرده پنداشته اند

از راست به چپ: ربانی ( رئیس جمهور وقت)، انوری( فروشنده افشار)، مسعود(فرمانده نیروهای جمیعت)، آبات الله محسنی(فروشنده افشار و رهبر اسبق حزب حرکت) و سیاف فرمانده حزب اتحاد و یا سیافی ها.

عزیز نوری

(( قتل و عام هزاره ها در افشار کابل سال 1371 بعد از تشکیل شورای اهل حل و عقد به وجود آمد. این شورا دوباره ربانی را به ریاست جمهوری افغانستان ابقاء کرد و بلافاصله دولت ربانی تبلیغات وسیعی را به نام تامین امنیت شهر کابل و اخراج گروپ های نظامی احزاب به خارج از شهر آغاز کرد که به تاریخ 12/11/1371 عملیاتی تصفیوی را در افشار کابل محل ستاد مرکزی حزب وحدت آغاز کرد و بعد از اتمام عملیات نظامی طی اعلامیه رسمی که از رادیو کابل نشر شد عملیات را بسیار موفقیت آمیز خواند و ادعا کرد که مقر عبدالعلی مزاری را تصرف کرده اند. نتیجه این عملیات که با همکاری و اشتراک هم پیمانان دولت و وزارت دفاع و حزب اتحاد اسلامی سیاف و جمعیت اسلامی انجام شد، بعد از اتمام عملیات و قتل و عامی بود که نهادهای بین المللی چون سازمان عفو بین الملل و دیده بان حقوق بشر رسماً دولت ربانی را مسئول این فاجعه و قتل و عام معرفی کردند[1] )) .

 اسد بودا

تاريخِ هزاره​ها از متن بي​شمار تجربه​هايِ دردناک مي​گذرد، تجربه​هايِ دردناکي که فراموشيِ آن​ها رخدادناپذير و يادآوريِ آن​ها عذاب​آور و زهراگين است. هر چند روندِ کنوني، روندِ فراموشي است و در ظاهر به نظر مي​آيد که ذهنيتِ تازه​ي در حال شکل​گيري است و فاجعه​هايِي که تا کنون هرگز گفته نشده​اند، ليکن در ياد و خاطره​ها زنده بودند، اندک​اندک دارد از لوحِ خاطرِ هزاره​ها محو مي​شوند، واقعيت، اما، آن است که فاجعه​ها را به اين آساني نمي​توان از ياد برد؛ به رغمِ به محاق راندان، سرکوب و تحميلِ فراموشيِ​سياسي از سويِ حکومت، و خود-​سانسوري پيوسته، از سوي خود هزاره​ها، ردـ​نشانِ آن​ها در هر اثري، اعم از دوبيتي، ادبياتِ داستاني، هنر، موسيقي و تحليل​هايِ سياسي و اجتماعي آشکار است. رخدادناپذيريِ فراموشي، اما بدان معنا نيست که «يادآوري» رويدادهايِ تروماتيکِ تاريخي را امر ساده و پيش​پا افتاده بپنداريم و تصور رود که «روحِ متذکر» عذاب نمي​کشد. اگر از نقطه نظر روان​شناختي اين موضوع را توضيح دهيم مي​توان گفت، بي​هيچ ترديدي يادآوردنِ اين فاجعه​ها برايِ قربانيان عذاب​آور است، زيرا آنان​را يک​راست به قتل​گاهِ تاريخ و در قلبِ زمان و مکاني مي​برد که فجايع رخ داده اند. شکنجه​ي ناشي از يادآوريِ قتلِ عام، هرگز کم​تر از شکنجه​يِ خودِ قتلِ عام نيست؛ به همين سبب است که برخي از هزاره​ها، از يادآوريِ گذشته که در واقع چيزي جز عذابِ و شکنجه​ي روحي براي آن​ها ارمغانِ ديگري ندارد، گريزان​اند. به سخني ديگر يادآوري همراه است با مصيبت​هايِ بسيار، و در نتيجه آن​ها با يادآوردنِ هر رخدادِ تاريخي، از نو شهيد و با تيغِ تيز و برانِ فاجعه، شرحه​شرحه مي​گردند.

عزیز رویش

امروز چهارشنبه است. فردا پنجشنبه، 22 دلو.

از آن روز چند سال می‌گذرد؟... چند ماه؟... چند روز؟.... چند ساعت؟..... چند دقیقه؟.... چند ثانیه؟.... شمردن همه‌اش دشوار است. من همین مقدار ثانیه‌ها را بعد از 22 دلو 1371 با خاطره‌ی افشار زیسته‌ام. نمی‌دانم این چه حادثه‌ای بود که اثرش بر روحم نازدودنی شد. نه قبل از آن با چنین حادثه‌ای بیگانه بودم و نه بعد از آن بیگانه ماندم. 22 حوت، یک ماه بعد از 22 دلو، البته با فاصله‌ای دو سال زمان تکرار شد. از 22 دلو تا 22 حوت، فاصله‌ای کوتاه بود، اما حکایتش بلندتر از یک تاریخ است....

***

دو روز بعد از 22 دلو، روز شنبه، مسجد جامعه‌الاسلام در پل سوخته سرد سرد بود. آدم‌ها یخ زده بودند. فقط چند لحظه قبل‌تر از آن، در زیرمنزل یکی از اتاق‌های این مدرسه،‌ جلسه‌ی سردتر و عبوس‌تری پایان یافته بود. کسانی نشسته بودند که همه عمامه بر سر داشتند و عمری به مردم گفته بودند که «غیر از خدا هیچ کسی لایق عبادت نیست»؛ «از غیر خدا نباید ترسید»؛ «بر غیر خدا نباید دست به التماس برد»؛ «هر کسی غیر از خدا پناهی بجوید مثل این است که به خانه‌ی عنکبوت پناه برده است و چه سست‌بنیاد است خانه‌ی عنکبوت»... اما اینک، همه، یا به زبان یا به سکوت، یا به  نگاه یا به تهدید، یا به التماس یا به هوشدار ... بر «او» فشار می‌آوردند که باید تسلیم شود.

 کاظم وحیدی

مسئله­ي امامت و پيشوايي عقيدتي ـ سياسي مردم هميشه يکي از مباحثات داغ سياسي در تاريخ اسلام بوده است. گاهي اين مسئله به­شکل يک مبحث درون­ديني ميان مذاهب مختلف اسلامي و نيز در بين روشنفکران ملي ـ مذهبي با متوليان رسمي و عرفي دين جريان داشته و گاهي هم از سوي پيروان انديشه­ي غيرديني (لاییک و مارکسیست) به­راه مي­افتد. اينک و به­دليل اهميت بحث، بسيار به­جا و مناسب خواهد بود تا به­بهانه­ی اربعین حسینی که همه­چیز بر محور زینب می­چرخد، اين مباحث را گسترش داده و طي بحث­هاي طولاني و علمي کارشناسان، بر غنامندي هرچه بيش­تر آن بيفزاييم. چراکه مقوله­هايي ­چون «دموکراسي»، «حقوق­بشر»، «رهبريت­دموکراتيک» و...، از سويي داراي اهميت حياتي براي کليه­ي جوامع بشري به­ويژه براي ما شهروندان افغانستاني مي­باشد که در رهگذر شناخت، درک و استنباط دقيق و عميق آن­ها بتوانيم سرنوشت خود را بر مبناي کامل­ترين انديشه­ها تسجيل نماييم. از سويي ديگر، باید بر اين انديشه که مقولاتي از اين قبيل سوغات غرب بوده و ما شرقي­ها و به­ویژه مسلمانان چيزي جز توحش را در پس­منظر تاريخي خويش نداريم، خط بطلان کشيده شود. براي اين کار نيازمند کار دقيق، عميق و همه جانبه­ روی قرآن و متون دینی هستيم. مسلماً یکی از گام­هایي که در اين راستا بايد برداشته شود، مرزبندي با تمام انديشه­هاي وارداتي و تلقي­هاي خودکم­بينانه­ي ديني از نوع سروش خان (عبدالکریم سروش) است که بیهوده تلاش می­ورزد تا اسلام و لیبرالیزم به­عنوان دو مکتب فکری جداگانه را به هم تلفیق نماید.

عبدالقیوم سروش

برای درک درست این موضوع می توان از تقسیم بندی جنگ توسط ماکیاول، کمک گرفت؛ به باور ماکیاول جنگ ها بر دو نوع است؛ جنگ برای بقا و جنگ برای تسلط بر دیگران و زیردستان. روشن است جنگی که برای به برده کشیدن دیگران و تسلط بر آن ها است، همیشه قابل پیشگیری و یا  دست کم«گریز پذیر» بوده است. ده ها تهاجم، جنگ و نبرد که در آن میلیون ها انسان بی گناه از بین رفته است، می توانست اتفاق نیفتد و یا «نباید» اتفاق بیفتد. تهاجم کوچی ها به مناطق مرکزی، کشتار بیش از شصت درصد هزاره ها در زمان عبدالرحمان و... مثال های عینی تر از این نوع جنگ ها و جنایات است.

اما نوع اول جنگ، بر عکس نوع دوم، در بسا موارد قابل پیشگیری و گریز پذیر نیست. چه این جنگ ها، برای ماندن و آزاد ماندن و انسانی زندگی کردن صورت می گیرد و گریز از آن گریز به یوغ استعمار، استثمار، فاشیسم، استبداد، تمامیت خواهی و... است. شاید حال بتوان بهتر درک کرد که چرا بابه مزاری می گفت او می جنگد زیرا «نمی خواهد دیگر هزاره بودن جرم باشد». جنبش های آزادیخواهی در سراسر دنیا و قهرمانان چون اسپارتاکوس، نلسون ماندلا، چه گوارا،امام حسین، بابه مزاری و ... نمونه های بارزی در این نوع نبرد ها می نمایند. به باور این آزاد مردان حتا «مرگ سرخ به از زندگی ننگین است».

استاد عبدالکریم میثاق

دمبوره درست است نه دنبوره . درلهجه هزارگي دم به مفهوم نَفَس است وبور به مفهوم بيرون شدن. دمبوره يعني نفس بیرون کردن به مفهوم نفس راحت کشیدن وغم خطا کردن وغم فراموش کردن . .متأسفانه دراثر عوامل گوناگون سیاسی ، اجتماعي ، اقتصادي وفرهنگی مردم هزاره همانطوريكه درتمامي ساحه هاي زندگاني عقب نگهداشته شده اند دربخش هنرو موسيقي نيززهرعقب ماند گی را می چشند .. دمبوره يگانه آله موسيقي هزاره ها است كه نواختن آن  نيز« حرام » بشمار می آید . دمبوره چی ها گاهی ناگزیر می شوند که دور از نظر آخوند ها آن را درمحفل های خود مانی پنهانی بی نوازند . در حالیکه در کشورهای دیگربه هر شهر وشهرک ارکستر های گوناگون موسیقی در جمله ارکستر سمفونی وجود دارد . طوریکه گفته می شود معیار ترقی یا عقب ماندگی یک قوم ازلست غذا وتعداد آله موسیقی آنان معلوم می شود . هرچی لست غذا طویل وگوناگون وآله موسیقی  متنوع باشد به همان اندازه آن مردم مترقی به حساب می آیند وبر عکس عقب مانده .

داوود ناجی

بعد از سقوط طالبان و حمله آمریکا و متحدانش به افغانستان در سال 2001، این کشور از انزوای سیاسی بیرون آمد. از آن زمان به بعد مردم افغانستان بارها شاهد توافق نظر و اجماع بین المللی، برای کمک به افغانستان بوده اند. برجسته ترین نمونه های این اجماع را می توان در کنفرانسهای بین المللی و منطقه ای جستجو کرد که برای کمک به باز سازی افغانستان و بررسی مرحله به مرحله مشکلات این کشور برگزار شده است.تلاشهایی که همچنین ادامه دارد و حالا افغانستان در آستانه برگزاری یک کنفرانس بین المللی مهم دیگر است.هرچند عده ای از کارشناسان مسایل سیاسی افغانستان معتقدند که برگزاری این کنفرانسها در عمل، کمک زیادی به حل بحران هایی که افغانستان درگیر آن بوده است نکرده، اما یک مرور سریع و گذرا نشان می دهد که در هر یک از این کنفرانسهای بین المللی دولت افغانستان و متحدان بین المللی آن گامی هرچند کوچک اما به جلو برداشته اند.کنفرانس"بن" اولین نشست و تلاش برای حل بحران افغانستان پس از سقوط طالبان بود.ین کنفرانس در شرایطی برگزار شد که افغانستان، دولت نداشت، رئیس جمهوری نداشت، پولی در بانک های خود نداشت، پلیس نداشت و در یک کلام تمامی ساختارهای اداری و قانونی آن در هم ریخته بود. 9 سال پس از آن و این بار در لندن همه اینها وجود دارد، و بحث محوری این است که دولت افغانستان چگونه می تواند سهم مسئولیت بیشتری بگیرد